Michel Ducaroy nie jest nazwiskiem które pada w każdej rozmowie o designie. Nie ma takiej rozpoznawalności jak Eames, Jacobsen czy Saarinen. A jednak stworzył jeden z najbardziej sprzedawanych i najczęściej kopiowanych mebli w historii — fotel którego forma jest tak czytelna, że każda imitacja jest natychmiast rozpoznawalna jako imitacja.
Początki — architektura i rzemiosło
Michel Ducaroy urodził się w 1925 roku w Lyonie, w rodzinie o silnych tradycjach rzemieślniczych. Jego ojciec był szklarzem, dziadek snycerzem — środowisko które uczyło szacunku do materiału i rozumienia tego jak rzeczy są zbudowane, zanim zapyta się jak wyglądają.
Ducaroy kształcił się w École des Beaux-Arts w Lyonie, a następnie kontynuował edukację w Paryżu. Jego wczesna kariera łączyła projektowanie przemysłowe z pracą nad materiałami — szczególnie interesowały go właściwości tworzyw które dopiero wchodziły do powszechnego użytku w latach 50.
W 1954 roku nawiązał współpracę z Ligne Roset — wtedy jeszcze stosunkowo małym producentem mebli z Ain w południowo-wschodniej Francji. Związek który miał trwać przez całą resztę jego kariery.
Lata eksperymentów — droga do pianki
Przez pierwsze dwie dekady współpracy z Ligne Roset Ducaroy projektował w duchu dominującego modernizmu. Czyste linie, solidne konstrukcje, materiały tradycyjne. Ale równocześnie obserwował jak pianka poliuretanowa — wynaleziona w latach 40. i początkowo stosowana głównie w przemyśle — zaczyna wchodzić do meblarstwa.
Większość projektantów traktowała piankę jako materiał wypełniający — coś co wchodzi w środek sofy i jest niewidoczne. Ducaroy zaczął myśleć o niej inaczej: co jeśli pianka jest jednocześnie konstrukcją i formą? Co jeśli mebel można zbudować wyłącznie z pianki — bez drewna, bez sprężyn, bez stelaża?
W 1968 roku zaprojektował Adrię — system modułowy oparty wyłącznie na piankach. Produkt który nie odniósł sukcesu rynkowego, ale był dowodem że idea jest możliwa do zrealizowania. Ducaroy wyciągnął wnioski i kontynuował eksperymenty.
1973 — Togo
Inspiracja przyszła z zaskakującego miejsca. Ducaroy patrzył na zagiętą, wyciśniętą tubkę pasty do zębów i zauważył coś w rytmie marszczenia materiału pod ciśnieniem — organiczną, ciągłą linię która nie ma początku ani końca, która nie narzuca geometrii ale ją opisuje.
Przez kilka miesięcy pracował nad przełożeniem tej obserwacji na projekt mebla. Efektem było Togo — fotel zbudowany wyłącznie z trzech warstw pianki polieterowej o różnych gęstościach, tapicerowany ręcznie, pozbawiony jakiegokolwiek stelaża. Niski, przysadzisty, o profilu który nie przypomina niczego co istniało wcześniej w kategorii mebla wypoczynkowego.
Na Salon du Meuble w Paryżu w 1973 roku Togo wywołało reakcje skrajne. Część środowiska designerskiego uznała projekt za zbyt radykalny, zbyt niepoważny, zbyt daleki od tego czym „powinien być" mebel. Jury nagrody René-Gabriela widziało to inaczej — i przyznało Togo wyróżnienie za innowacyjność i demokratyzację designu.
Ligne Roset rozpoczął produkcję. Ręczna, precyzyjna, pracochłonna — i niezmieniona do dziś.
Po Togo — Kashima i inne projekty
Sukces Togo nie zamknął Ducaroya na inne poszukiwania. W 1976 roku zaprojektował Kashimę — fotel który dzielił z Togo filozofię all-foam, ale miał zupełnie inny charakter. Bardziej zaokrąglony, bardziej „gniazdowy", z pikowaną tapicerką inspirowaną angielskim Chesterfieldem. Tam gdzie Togo było surowe i geometryczne w marszczeniu, Kashima była miękka i okrągła.
Kashima pozostawała w produkcji przez kilkadziesiąt lat, potem zniknęła z oferty i żyła wyłącznie na rynku vintage. W 2023 roku Ligne Roset podjął decyzję o jej reedycji — co jest dowodem że projekt Ducaroya nie stracił aktualności po pięciu dekadach.
Ducaroy zaprojektował dla Ligne Roset ponad trzydzieści produktów przez pięćdziesiąt lat współpracy. Nie wszystkie stały się ikonami — ale każdy był efektem tej samej metodologii: zrozumieć materiał, zrozumieć sposób użytkowania, pozwolić formie wynikać z tych dwóch obserwacji.
Dlaczego Togo przetrwało
Ducaroy mawiał że dobry projekt powinien być prosty do wyjaśnienia i niemożliwy do poprawienia. Togo spełnia oba warunki.
Wyjaśnienie jest proste: trzy gęstości pianki, bez stelaża, forma z marszczenia materiału pod naciskiem. Niemożność poprawienia — po pięćdziesięciu latach nikt nie próbuje zmieniać Togo bo nie ma co zmieniać. Zmieniają się tkaniny, kolory, edycje specjalne. Forma, pianki i metoda produkcji — bez zmian od 1973 roku.
Michel Ducaroy zmarł w 2009 roku. Togo jest produkowane w tej samej fabryce w Briord, tymi samymi metodami, z tymi samymi piankami. Każdy egzemplarz jest fizycznym dowodem że projektant miał rację.
Togo i Kashima w MOLO Home
MOLO Home jest autoryzowanym dealerem Ligne Roset w Polsce. Oba projekty Michela Ducaroya — Togo i Kashima — dostępne są w pełnym asortymencie z możliwością wyboru tapicerki z setek opcji.
→ Kolekcja Togo Ligne Roset — wszystkie elementy i ceny
→ Kolekcja Kashima Ligne Roset — reedycja 2023
→ Historia kolekcji Togo — od 1973 do dziś
→ Ile kosztuje Togo Ligne Roset — ceny wszystkich modeli